SÜSEN ÇİÇEĞİ İris

Susam, Sisam, Mavi Zambak adlariyle de tanınmış olan Süslenler soğanlı çiçekler sınıfın- dandır. Bunlar pek eskidenberi bahçelerimize girmiş ve özel- Jikle yol ve havuz kenarlarının süslenmesi için kullanılmıştır. Süsen Çiçeği (İris) Süsenlerin şekillerindeki acayipliği ve özellikle renklerinin güzelliği bunlarırv rağbet bulmasiyle sonuçlanmaktadır. Bunun-la beraber, eskidenberi bahçelerimizde yetiştirilmş yalnız mor renkli çeşitleridir. Beyaz, sarı, kırmızı ve başka renklerle ab- Pratik Çiçekçilik — F. 11 raşlı, benekli iki yüzü geçkin çeşitleri olan cinsleri pek yenidir. Daha bahçelerimizde gereğince yayılmamıştır. 1 — Pornilâ cinsi: Bu cins tamamen bodur çeşitleri taşır. Çiçekler büyük ve gösterişlidir. En güzel çeşitleri beyaz çiçekli Fiyanse, sarı çiçekli Ekselsa, beyaz hafif leylâki Albatros, sarı çiçekli Kanarı, koyu mavi Krepüskül, gök renginde Siell blö ve Tompus çeşitleridir. 2 — Jermanika: Bu cinse Bahçe Süseni derler. Öteden- beri bahçelerimizde yetiştirilen mor renkli süsenler bu cinsin en eski bir çeşididir. Çiçekleri büyük ve birer sop üzerinden 2 - 4 tane çiçek açarlar. En güzel çeşitleri; beyaz renkli Aiba, kırmızı mavimtırak renkli Baron Roçilt, mor renkte Daryüs, portakal renginde Esmeralda, sarı renkli Cnorable ve Jan Dark, leylâkî renkte Luvet, sarı krem Maritima, siyah renkli Mitras, sarı turuncu renkte Prens-Oranj ve sarı çiçekli ünlü Roideziris (Süsen Kralı) çeşitleri en çok tavsiye edilenlerdir. 3 — Entermediyer cinsi: Pomilâ ve Jermenika cinslerinin melezlenmesinden elde edilen yeni bir cinstir. Mayısın on beşinden başlayarak etken çiçek açmaya başlar. Mor renkli Frijof, krem renkte Halftan, limoni renkte Helj, beyaz ve kenarı sarı Enjebürg, ¡vorn. kenarı kırmızı çizgili Valhalla çeşitleri çok güzeldir. 4 — Kempferi cinsi: Mevcut çeşitler aras'.-da en güzeı ve en zengin çeşitler bu cins arasındadır. Çiçekleri büyük ve katmeridirler. Elliyi geçkin çeşitler crasındc koyu mor Sirse, leylâki Konfüçiyüs, kırmızı leylâki Erini, beyaz Okaris, mavimtırak Galâte, açık mavi Helen, pembe, leylâki Helyos, kırmızı leylâkî Ploton, beyaz hatlarla nakışlı mavi leylâkî Ren- döbulgari (Bulgar Kraliçesi), koyu mavi Salambo, mor kır-mızımtırak Avranos, açık pembe leylâki renkte büyük çiçekli Ganymed (Ganimed) adlı çeşit pek güzeldir. Süslenler bahçelerin sürekli çiçeklerindendir. Yolların kenarlarını, havuz ve su yollariyle merdiven ve kapı etrafını süsleme için en güzel ve gösterişli çiçeklerdendir. Kesilmiş olarak çiçek demet yapımında kullanılır. Bunlardan Kemp-feri cinsinin siyah renkli çeşitlerinden Süz cinsi maknuldür. Hattâ Nisan sonunda ortaya çıktığı için son turfanda sayılır. Selenler toprak ve yer bakımından zorluk çıkarmazlar. Her top-rakta yetişirse de toprağının biraz nemli olması gerekir. Yetiştirilmesi: Tohum ancak yeni çeşitler meydana getirmek için kullanılır. En çok kullanılan şekil bunların yumrulu olan kökleri aracılığı ile yapılan çoğaltmadır. Yumrular uzun ve girintili çıkıntılı olup her budak yerinden filizlenerek yaprak sürer. İşte bu gibi yumruları birer ikişer yapraklı ve köklü olmak üzere bıçakla istenilen miktarda keserek ayrı ayrı dikmelidir. Dikilme mevsimi Eylülden Marta kadardır. Bu zaman zarfında esasen süsenler yaprak sürmüş bir halde olduklarından kökten ayırıç ve çelik yapmak için pek elverişli bir halde bulunmuş olurlar. Gübreli topraklarda kuvvetli büyüdüğünden dikilecek bölme kenarlarını gübrelemek gerekir. Dikilen yumrular her yıl toprakta bırakılarak hiç bir vakit çıkarılmadığı için birkaç yıl içinde çok kuvvetli ve uzun yumrulu olarak yetişirler, yaprakları sürekli yeşil kalır. Yaz ve kış bahçelerin güzelliğini saklar. Saksı ve kasalara dikilerek pencere ve balkonların süslenmesine elverişlidir.