ŞEBBOY ÇİÇEK Cherantus Jirofle)

Fransızların Jirofle dedikleri şebboy millî çiçeklerimizdendir. Şebboy, pek eskiden- beri bahçelerimizde bölmelerin süslenmesinde ve genellikle saksı içinde pencere, balkon ve salonların süslenmesinde kullanılmaktadır. Sarı ve koyu kahve renkli kadifeleri andıran çiçekli çeşitleri kadınlar arasında Ana kokusu namiyle ün kazanmıştır. Son yıllarda şebboyun yüzü geçen çeşidi elde edilerek bunların hepsi dört cinse sokulmaktadır. Dört cinsin her birine ait olan çeşitler, renk ve şekilce birbirinden oldukça farklıdırlar. Yaz şebboyları: 1 — Karanten cinsi: Bunları değişik çeşidi vardır. Bu çeşitlerin her biri katmerli, ayrı ayrı renklere ve şekillere sahiptirler. Şebboyun Perisien çeşidi çiçekler için daha çok elverişlidir. 2 — Yazlık ekselsiyor cinsi: Bu cinsin değişik renklerde yedi çeşidi makbuldür. Bütün bu çeşitler bir yıllık olup, kısmen karanten cinsi vasıflarına sahiptirler. Vaktinden evvel meydana çıkarlar .hepsi katmerli ve demet yapımına pek elverişlidir. Fidanlar 30—50 santimetre kadar yükselir. Kış şebboyları: 3 — Gros veya Grand Flör, Jrofle Diver isimleriyle ün kazanmış olan bu cinsin otuz kadar çeşidi üretilmiştir: Bu çeşitlerin en güzelleri: Değişik renkte melezler olup bol çiçekleri ile bütün yaz açarlar. Kokardo çeşitleri ise katmerli ve büyük çiçeklidirler. Saksıda yetiştirilmek için tavsiye edilir. Bu çeşidin bodur olan çeşitleri de vardır. Kış şebboylarının hepsi ömürlü olup kalınlaşan kökleri iyi korunursa fidanları kuvvetli ve seri bir surette büyüyerek bol çiçek açarlar. 4 — San şebboy cinsleri: İlkbaharda erkenden açan bu cinsin yirmi beş çeşidi mevcuttur. Bu cinsi iki yıllık veya ömürlü çeşitlere sahiptir. Parsiyen, bodur ve katmerli olan çeşitleri İyidir. Bunlar 40-70 santimetre boylanırlar. Şebboy çeşitleri hemen aynı suretle yetiştirilmez. Karanten cinsi: Çeşitlerin tohumu Ağustos’ta altı numaralı toprak harcını taşıyan kasalara ekilir. Üzerine bir cam levha kapatılır. Onbeş günde tohumlar çimenlenir. Fideler 2-3 yapraklı olunca bunları aynı cins toprağı taşıyan saksıların köşelerine yakın bir surette gelmek üzere her saksıya 3-4 fide dikmelidir. Dikilen fidelen suladıktan sonra bunları yanyana lodosa ve kuzey rüzgârlarından korunmuş siperli bir yere sı- ralamalıdır. Ekim'in sonuna doğru bu saksıları camlı çerçevelerle yapılacak bir sayvan ile üzerini ve etrafını kapamalıdır. Bu suretle kıştan korunan şebboylar Şubat'tan itibaren çiçek açarlar. Fidanları Ehram (Piramid) ve top top şekillerde yapılabilmek için orta dalının tepe tomurcuğu daha şekil almağa başlar başlamaz hemen koparmalıdır. Bu sayede yan dallan kolaylıkla şekil alır ve cisimlenir. Parisiyen ve Kokardo çeşitlerinin tohumu Temmuz'da Karanten çeşitleri gibi ekilerek aynı şekilde kışın korunur. Kış şebboylarının hepsi Haziran’da tohumdan yetiştirilir. Tohumları altı numaralı toprak harcını taşıyan kasalara ek- melidir. Fideleri aynı toprağa birer ay ara ile şaşırtma etmek usuldendir. İkinci şaşırtma da herbir saksıya yalnız bir tane fide dikilir. Tarla halinde yetiştirilecek, ya da bölmelere dikilecek ise fidanları 30 - 40 santim aralıkla dikmelidir. Saksılara dikilmiş olanları Karanten cinsi gibi kışın korumaya almak lâ zımdır. Güneye karşı yerlerde fidanların yalnız üzerlerini hasırla örtmek suretiyle kışın yağmur ve kırağılardan korunmaları mümkündür. Bu çeşidin çeliği de yapılır. Çelik mevsimi Mart'tadır. Sarı şebboy çeşitleri: Altı numaralı harç karışımını taşıyan kasalara Haziran’da tohum ekilir. Temmuz'da aynı top- rağı taşıyan fideliğe seyrekçe şaşırtma edilir. Eylül sonuna kadar fidelikte sulatılmasına dikkat olunur. Kış gelmeden dikilir. Şubat'tan başlayarak çiçeklenirler. Bu cinsin katmerli çeşitleri yalnız dikilirse tohum vermezler. Mutlaka katmersizlerle beraber bulunmak lâzımdır ki, tohum versinler. Ya da Mart'ta çelik yapmak suretiyle katmerli çeşitler çoğaltılır. Tohum tutmak usulü: Şebboyların katmersizleri tohum verirler. Katmerli çeşitler ekseriya tohum vermezler. Bunun için katmerli fidanlar ile beraber mutlaka katmersizler de birlikte dikilmelidir ki, bu katmersizlerin verecekleri tohum ile kısmen katmerli fidan yetiştirmek mümkün olsun. Katmersiz fidandan alınan tohumlardan yüzde 25-30 arasında bir miktarı katmerli olarak çıkar. Bazı katmerli çeşitlerin çiçek tomurcuklarının hepsi kesilerek bunları tohuma yatırmak mümkündür. Fakat her halde katmerli fidanın yanında bir iki katmersiz bulunması şarttır.