Olea europea ZEYTİN AĞACI

K araağaçgiller familyasındandır. Kökeni Sicilya ile Girit Adası, Anadolu’nun kuzeydoğusu, Kafkasya ve Kuzey İran olan Zelkova cinsi, kışın yapraklarını döken ağaç ya da ağaççıkların 6 türü bulunmaktadır. Zelkovalar özellikle görkemli görünümleri ve önce koyu yeşilken sonbaharda sarı-kah- verengi, turuncu-kahverengiye dönen ve daha sonraları kızarıp dökülen yapraklarının güzelliği nedeniyle yeğlenip bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilebilir. Bitkinin almaşık dizili olan yaprakları türlere göre oval, dört köşe, yumurta veya elips biçimli ve kenarları dişlidir. İlkbaharda tek tek ya da kümeler halinde yaprak koltuklarından uzayıp açan çiçekleri küçük ve gösterişsizdir. Bunlardan daha sonra olgunlaşan meyveleri de yeşil renkli küçük küreler halinde olur. Zelkovaların yüksek boylu türleri, kent caddelerinde ve geniş bahçelerde yaya yolları boyunca gölge bitkisi olarak, kısa boylu türleri ise küçük bahçelerde örnek vurgulama bitkisi olarak değerlendirilir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Zelkovalar, ılıman iklimlerin dayanıklı bitkileridir. Ancak, don olayını yaşayan yörelerde soğuk ve kurutucu rüzgârlardan korunmalı yerlere dikilmeleri gerekir. Bol güneşli ya da yarıgölge ortamları sever, suyu iyi akıntılı (süzek) ama nemli ve organik madde yönünden zengin (bitek), derin topraklarda pek iyi gelişir. Çok az budanmaya gereksinen zelkovaların kurumuş, kırılmış, hastalanmış veya şekli bozulmuş dalları kesilip çı-karılır. Üretimleri ya sonbaharda açık alandaki saksılara dikilen tohumlarıyla ya da tercihen genç ağaçlardan yaz mevsiminde alınan yarı odunsu çeliklerinin daldırılmasıyla gerçekleştirilir. ÖNEMLİ TÜRLERİ Z.carpinifolia (Akağaç ya da Gürgen yapraklı zelkova): Kökeni Kafkasya, Kuzey İran ile ülkemizin kuzeydoğusu olan ve 15-30 m. kadar boylanabilen bu türe Muş ve Siirt’teki meşelik ormanlarda ender olarak rastlanır. 10 cm. kadar uzunluktaki koyu yeşil renkli, albenili yaprakları, sonbaharda pek hoş turuncu- kahverengine dönüşüp sonra dökülür. Z.abelicea=Z.cretica: Kökeni Girit Adası olan bu tür, 5 m. kadar boylanabilen ve çalı ya da ağaççık formunda gelişen bir bitkidir. Yumurta biçimli, kalın dokulu, parlak yüzeyli koyu yeşil yaprakları vardır. Bu tür zelkovalar, küçük bahçelere pek yakışır. Z.serrata (Japon zelkovası): Japonya, Güney Kore ve Tayvan kökenli olan bu tür zelkova- Zelkova lar 30 m. kadar boy atabilir. Ensiz yumurta biçimli ve koyu yeşil renkli yaprakları, sonbaharda aşama aşama sarı, turuncu ve kırmızı renklere boyanıp sonra dökülür.