Nerium oleander ZAKKUM

(Diğer adlan: Ağıağacı, Ağıçalısı) Z akkumgiller familyasının örnek bitkisidir. Anayurdu kesin olarak bilinmeyen zakkum, Portekiz’den başlayarak tüm Akdeniz Havzası ülkelerinde doğal olarak yetişmekte, bitkinin kökeninin de bu bölge olduğu ileri sürülmektedir. Oysa, doğa- sever gazeteci yazar Anthony Smith, Kuzey Kutup Bölgesi’ne yakın tundura alanlarında bile minik boyda zakkumlara rastladığını “Yabanıl Doğa” adlı kitabında belirtmekte, bu yüzden zakkumun dünya üzerinde çok geniş alanlara yayılmış bir bitki olduğu ve kökeninin kesin olarak söylenemeyeceği anlaşılmaktadır. Zakkum, 5 m. kadar boylana- bilen ve kışın yapraklarını dökmeyen (hep- reksinir. Her yılın ilkbaharında bitkiden uç alma yöntemiyle kısaltmalar yapılarak bu işlem bitirilir. Bitkinin üretimi yazın sıcak havalarda alman yarı odunsu çeliklerinin daldırılmasıyla gerçekleştirilir. ÖNEMLİ TÜRLERİ T.(R). jasminoides: Kökeni Çin, Kore ve Japonya olan bu tür, 9 m. kadar boy atabilen tırmanıcı ve sarılıcı bir bitkidir. Yumurta biçimli koyu yeşil yaprakları, yaz ortası ile sonu arasında 2-3 cm. genişlikte kar beyaz renkte açan hoş kokulu çiçekleri vardır. Yaprakları kış mevsiminde bronz renge dönüşür. T.(R). asiaticum: Kökeni Kore ve Japonya olan bu tür 6 m. kadar boylanabilir. Koyu yeşil renkli yaprakları, yaz ortasından sonbaharın başlarına kadar açan krem beyaz renkte, hoş kokulu çiçekleri vardır. yeşil) çalı görünümde bir ağaççıktır. Sürgün ve dallarında karşılıklı olarak dizili mızrak biçimli, kalın derimsi dokulu, orta damarı iyice belirgin, 10-15 cm. uzunlukta parlak yeşil renkli yaprakları vardır. Ancak bazı zakkum çeşitlerinde sarı ya da alacalı renk-te yapraklar görülür. Mayıs ayından başlayıp ekim ayma kadar dal ya da sürgün uçlarında açmayı sürdüren çiçekleri genellikle pembe, kimi zaman da beyaz, sarı, turuncu ya da kırmızının tonlarında yalınkat veya kat-merli olur. Zakkumlar, tüm çalılar arasında mevsim boyunca en uzun süre çiçek açışını sürdüren bitkilerdendir. Çiçekleri sonbahar mevsiminde olgunlaşınca uzun kılıflar halin- Zakkum deki meyveleri oluşur. Bu meyvelerin içinde bitkinin çok sayıdaki tüylü tohumu bulunur. Kılıflar zamanla kuruyup yarılarak tohumlar yere dökülür ve rüzgârla çevreye yayılır. Zakkumlar kentlerde caddeler boyunca dikilir. Bahçelerimizde genellikle sınır oluşturmak ya da bazı çirkinlikleri gizlemek üzere perdeleme amaçlı olarak yetiştirilir. Deniz kenarındaki ve kayalık bahçelerimizde de yetiştirilmeye pek uygun bitkilerdendir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Zakkum bitkisi bol güneşli ortamları, suyu iyi akıntılı (süzek) ama nemli kalan toprakları sever. Ancak pek kanaatkâr bir bitki olduğundan susuzluğa, kuraklığa, rüzgârlara, tuzlu deniz suyu serpintilerine ve kirli havaya dayanabilir. Her tipteki toprağa uyum gösteren zakkumlar, tuzlu nitelikte ya da süzek olmayan toprağa bile dayanır. Gelişmeleri hızlı olur. Dibinden ve gövdesinden çok fazla piç veya sürgün veren bitkinin bu fazlalıkları sık sık budanıp ayıklanırsa bitkinin dikine gelişmesi ve ağaççık haline gelmesi teşvik edilmiş olur. Zakkum bitkisinin üretimi tohumlarıyla yapılabilir. Bitki, döktüğü tohumlarla da çoğalır. Ama, daha kolay ve hızlı üretimi için yaz mevsiminde bitkinin gövdesinden alman 15-20 cm. uzunluktaki çeliklerinin su içinde köklendirilip toprağa dikilmesi yeterli olur. A Dikkat: Zakkum, tüm kesimlerinin içerdiği alkoloit nedeniyle çok zehirli olan bir bitkidir: Üzerine arılar konmaz, böcekler ve karıncalar bitkinin üzerinde dolaşmaz. Yapraklarını hiçbir hayvan yemez. Bir gram yaprağını yemek bile insanda ölümcül zehirlenmelere yol açabilir. Ayrıca zakkumun, yağmurlarla çevresindeki akarsulara önemli miktarda zehir akıttığı ileri sürülmektedir.