Melia azedarach TESPİHAĞACI

(Diğer adı: Hintleylağı) T espihağacıgiller familyasının örnek bitkisidir. Anayurdu Hindistan, Çin ve Japonya olan ve kışın yapraklarını döken bir ağaçtır. 10-15 m. kadar boylanabilir. Seyrek dallı ama yuvarlak bir tacı; yumurtamsı ya da elips biçimli çok sayıda koyu yeşil yaprakçık- tan oluşan bileşik yaprakları vardır, ilkbahar sonlarına doğru uzun salkımlar halinde efla- tun-leylak rengi açan ağır kokulu ama hoş çiçekleri, sonbahara doğru olgunlaşarak içinde tespih tanesini andıran deliği bulunan iri bezelye büyüklüğünde, odun yapılı tohumları olan meyvelere dönüşür. Bu meyvelerin eti yağlı ve zehirlidir. Suda kaynatıldığında kötü bir koku çıkarır. Ancak böylece etinden sıyrılan tohumlar verniklenerek ya da çeşitli renklere boyanarak ve ipe dizilerek tespih veya gerdanlık yapımında kullanılır. Ege ve Akdeniz bölgelerimizin kıyı şeridinde sıkça görülen bu ağaç, yerel halk tarafından tespih yapımında kullanıldığı için uğurlu sayılıp bahçelerde gölge ve örnek vurgulama amaçlı süs ağacı olarak yetiştirilmektedir. Güney Avrupa’da da aile ağacı sayılan bu bitkiye büyük sevgi beslenir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Tespihağacı bol güneşli, sıcak ve kurak ortamları; suyu iyi akıntılı (süzek), organik açıdan zayıf yani bitek olmayan toprakları sever. Her tipteki toprağa uyum sağlayabilen tespihağacı hızla büyür. Odunu zayıftır, bu nedenle fırtınalarda zarar görmemesi için rüzgârdan korunmalı yerlere dikilmelidir. Tespihağacı, tohumlarıyla kolayca üretilebilir. Ancak tohumlarını dökerek çevresinde o kadar çoğalır ki, istenmeyen taze fidanlarının sökülüp ayıklanması gerekebilir. A Dikkat: Tespihağacının meyveleri zehirli olduğundan kesinlikle yenmemelidir. DİĞER TESPİH AĞAÇLARI Styrax officinalis(Ayıfindığı=Tespihağacı): Anayurdu Doğu Avrupa ile Anadolu olan ve 5-6 m. kadar boylanabilen bir ağaççıktır. Yaprakları almaşık dizili, kısa saplı ve üst yüzü yeşil, alt yüzü tüylü ve beyazdır. İlkbaharda salkımlar halinde açan çiçekleri beyaz renkli ve hoş kokuludur. Bu çiçeklerden olgunlaşan meyvelerinde bulunan odun yapılı açık kahverengi tohumu tespih yapımında kullanılır. Koelreuteria paniculata (Tespihağacı): Anayurdu Doğu Asya’dır ama ilginç ve gösterişli biçiminden ötürü ılıman bölgelerde süs ağacı olarak yetiştirilmektedir. 9 m. kadar boylanabilen ağacın yeşil renkli tüysü yaprakları, dal uçlarında demetler oluşturarak açan sarı çiçekleri vardır. Bu çiçekler olgunlaşıp da taç- yaprakları dökülünce yerlerinde ortaya çıkan kese biçimindeki yeşil meyvelerin içinde, genellikle 3 adet siyah renkli tohum bulunur. Bu tohumlar tazeyken iğneyle delinip ipe dizilir. Kurutulur ve tespih yapımında kullanılır.  A banozgiller familyasındandır. Anayurdu Çin ve Japonya olan Trabzonhurması ağacı (Diospyros kaki), 10