Fraxinus türleri DİŞBUDAKLAR

Diğer adı: Demirağacı) Z eytingiller familyasındandır. Genellikle Kuzey Yarıküre’nin ılıman bölgelerinde yaygın olan ve kış mevsiminde yapraklarını döken Fraxinus cinsi ağaç ve ağaççıkların 65 türü vardır. 200-300 yıl yaşayabilen çok dayanıklı dişbudaklara, odunu sert olduğundan demirağacı da denmektedir. 3 türü ülkemizde doğal olarak yetişen dişbudaklar, en çok 35-40 m. kadar boylanabilir. Gövde kabuğu boz (kül) renkli ya da koyu kahverengi olan dişbudakların, karşılıklı dizili, tüysü bileşik yaprakları, yeşilin değişik tonlarındadır. ilkbahar mevsiminde yapraklarından önce ortaya çıkan bir ya da ikievcikli, genellikle gösterişsiz çiçekleri salkımlar halindedir. Ama, gösterişli çiçek açan dişbudak türleri de vardır. Bitkinin meyveleri, kanatlı anahtar biçimindedir. Dişbudaklar, görkemli gö-rünüşleri, albenili yaprakları ve hoş çiçekli olanları da bu çiçeklerinden ötürü yeğlenip süs bitkisi olarak bahçelerimizde yetiştirilir; çok iyi örnek vurgulama bitkisi olur. Deniz, göl ve akarsu kıyısındaki bahçelerde yetişti-rilmeye pek uygun bitkilerdendir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Dişbudaklar, ılıman bölgelerin dayanıklı bit-kileridir. Bol güneşli ortamları sever; suyu iyi akıntılı (süzek) ama nemli, organik madde yönünden zengin bitek topraklarda iyi gelişme gösterir. Genellikle alkalik toprakları yeğleyen dişbudakların asitli ve kuru topraklara dayanan türleri de vardır. Budanmaya pek az gereksinen dişbudakların kurumuş, kırılmış, şekli bozulmuş, enlemesine uzamış ya da diğer bir dalın üzerine binmiş dalları kesilip çıkarılarak budama işlemi tamamlanır. Dişbudakların üretimi, kış mevsiminde 2-3 ay süreyle buzdolabında bekletilmiş tohumlarının ilkbaharda soğuk yastıklara ekimiyle gerçekleştirilir. ÖNEMLİ TÜRLERİ F. excelcior (Adi dişbudak): Kökeni Avrupa anakarası olan ve Trakya’da doğal örnekleri görülen bu tür, 20-30 m. kadar boylanabilir. Çiçekleri pek gösterişsizdir. 9-13 adet oval yaprakçıktan oluşan gösterişli yaprakları sonbaharda sararıp dökülür. Bu dişbudak türünün sarkan dallı çeşidi (F.excelcior ‘Pendula’) süs bitkisi olarak pek makbul sayılmaktadır.