Datura (Brugmansia) türleri TATULA BİTKİLERİ

P atlıcangiller familyasındandır. Kökeni Amerika anakarası olan Datura (Brugmansia) cinsi, kış mevsiminde yapraklarını dökmeyen (hepyeşil) bitkilerin çokyıllık otsu, çalı ve ağaççık formunda birçok türü bulunmaktadır. Elbette ki, kitabımızın konusu nedeniyle burada çalı ve ağaççık formunda olan türlerle ilgileniyoruz: Türlerine göre en çok 5-10 m. kadar boylanabilen ve sık dallı olan tatula bitkilerinin, almaşık dizilişli, yeşil renkli, basit ve çoğu kez kenarları dişli, kimi zaman da parçalı yaprakları vardır. Tatula bitkileri, ilkbahardan sonbahara kadar sürekli açabilen sarkık boru ya da huni biçimli ve hoş kokulu iri çiçekleri nedeniyle yeğlenip süs bitkisi olarak yetiştirilir. İri bir zambağı andıran tatula çiçekleri, türlerine göre beyaz, altın sarısı, açık sarı, turuncu veya pembe renklerde olur. Bu çiçekler olgunlaşınca iri ceviz büyüklüğünde dikenli meyveler verir. Bahçelerde tatulalar sınır ve bor- dürlere dikilir ve oralarda uzun süreler boyunca çok sayıda açan gösterişli çiçekleriyle pek hoş durur. Tatula ağaççığı İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Tatulalar, genelde sıcak ve ılık iklimlerin bit-kileridir. Ülkemizde Güney Ege ve Akdeniz bölgelerinin kıyı kesimlerinde sıkça yetiştirilir. Ancak don olayına dayanıklı türleri de vardır. Bol güneşli ortamları sever. Toprak tipi konusunda seçici değildir. Suyu iyi akıntılı (süzek) ama nemli ve organik madde içeriği zengin (bitek) topraklarda pek iyi gelişir. Bu bitkiler çiçekli olduğu sürece bolca sulanma- lıdır. Tatula bitkisi budanma işlemine elverişlidir. Normalde uç alma denilen dal ve sürgün uçlarının kısaltılması şeklinde budanır- larsa da, istenirse bu bitkilere toprak düzeyine yakın yerden kesilerek sertçe budama uy-gulanabilir. Üretimleri ya ilkbaharda 16 derece sıcaklıkta ekilen tohumlarıyla ya da yaz mevsiminde alman yarı odunsu gövde çeliklerinin sıcak yastıklara daldırılmasıyla yapılır. ÖNEMLİ TÜRLERİ T.(B.) arborea: Kökeni Amerika anakarasında Ekvador’dan Şili’nin kuzeyine kadar uzayan bölgeler olan bu tür 1,5-2,5 m. kadar boylanabilir. İlkbahar sonu ile sonbahar arasında sarkık boru biçimi, hoş kokulu, beyaz renkli iri çiçekler açar. T.(B.) aurea: Kökeni Kolombiya ile Ekvador arasındaki bölgeler olan bu tür de, 5-10 m. kadar boy atabilir. Sarkık boru biçimli, geceleri hoş kokusu artan sarı veya beyaz renkli iri çiçeklerini yaz mevsimi ile sonbahar ara-sında açmaktadır. A Dikkat: Tatula bitkilerinin yaprak, çiçek ve meyveleri, hiyasiyamin adlı zehirli bir alkoloiti içerdiğinden ağza alınmamalıdır.