Cotinus türleri DUMAN AĞAÇLARI

(Diğer adları: Bulutağacı, Perükeçalısı) S akızağacıgiller familyasındandır. Anayurdu, Akdeniz Havzası’ndan Çin’e kadar uzanan ve ABD’yi de içine alan bölgeler olan Cotinus cinsi, sık dallı çalı ya da ağaççık for-mundaki bitkilerin kış mevsiminde yapraklarını döken 2 doğal ve 2 de kültür türü bulunmaktadır. Anadolu’muzun kıyı bölgeleri ormanlarında da bazı örnekleri görülen Dumanağaçları, en çok 5-10 m. kadar boy Sarkan dallı dişbudak (F.excelcior ‘Pendula’) F. ornus (Çiçekli dişbudak): Kökeni Güney Avrupa ile Güneydoğu Asya olan ve 15 m. kadar boy atabilen bu dişbudak türünün örnekleri de ülkemizde görülmektedir. Koyu yeşil renkli, sayıları 5-9 arasında değişebilen yaprakçıktan oluşan bileşik yaprakları; ilkbahar sonu ile yaz başlarında salkımlar halinde açan hoş kokulu, krem beyazı renkli, gösterişli çiçekleri vardır. A Dikkat:Dişbudakların gövde kabuğun-daki likenlere dokunan duyarlı kişilerde deri alerjileri şiddetlenebilir. lanabilir. Almaşık dizilişli, kısa saplı, elips ya da yuvarlak biçimli ve kenarları dişsiz yap-rakları yeşil ya da mor renkli olur. Bu yap-raklar sonbaharda çok güzel renklere dönü-şüp sonra dökülür. Bitkinin haziran-temmuz aylarında salkımlar oluşturarak açan yeşilimsi sarı veya pembe renkli küçük çiçekleri gösterişsizdir. Ama, bu çiçekler solunca sapları dökülmez ve duman grisi renkli, tüye benzer bir görünüş kazanarak pek hoş ve ilgi çekici olur. îşte bu nedenle bitkiye dumanağacı ya da bulutağacı adları verilmiştir. Bahçelerde dumanağaçları çalı grupları içine ve sınırlarına dikilir. Ancak vurgulama bitkisi olarak tek başına yetiştirildiğinde de pek güzel durur. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Dumanağaçları ılıman bölgelerin bitkisi olup don olayına karşı dayanıklıdır. Bol güneşli or-tamları sever ama yarıgölge yerlere de uyum sağlayabilir. Suyu iyi akıntılı (süzek) olması koşuluyla orta biteklikteki her tip toprakta iyi gelişir, ancak en çok kumlu toprakları yeğler. Bu bitkiler budanmaya gereksinmez. Yalnızca kurumuş, kırılmış, şekli bozulmuş, hastalanmış ve istenmeyen dalları, tercihen ilkbahar mevsiminde kesilip çıkarılarak budama işlemi tamamlanır. Dumanağaçlarının üretimi, tohumlarının sonbaharda soğuk yastıklara ekimiyle ya da yaz ortalarında yarı odunsu çeliklerinin gene soğuk yastıklara daldırılmasıyla gerçekleştirilir. ÖNEMLİ TÜRLERİ C.coggyria=Rhus cotinus (Boyacı sumağı): Kökeni ülkemizi de içermek üzere Güney Avrupa’dan Çin’e kadar uzayan bölgeler olan bu tür, 5 m. kadar boylanabilir. Yeşil Dumanağaçları renkli yaprakları sonbahar mevsiminde sarı, turuncu ve kırmızı renklere dönüştükten sonra dökülür. C.obovatus-C.americanus (Amerikan du- manağacı): Kökeni, ABD’nin güneydoğu bölgeleri olan bu tür, 10 m. kadar boy atabilir. Oval biçimli yaprakları körpeyken pembe-bronz rengi olup sonbaharda nefis parlak turuncu, kırmızı ya da mor renklere dönüştükten sonra dökülmektedir. Çeliklerinin soğuk yastıklara daldırılmasıyla üretilir.