ÇOBAN PÜSKÜLLERİ

(Diğer adlan: Işığan, lşılgan) Ç obanpüskülügiller familyasının örnek bitkileridir. Tropikal, astropikal ve ılıman bölgelerde yetişen Ilexcinsi çalı ya da ağaççık formundaki bitkilerin 400 dolayında türü bulunmaktadır. Çobanpüskülleri genelde yapraklarını dökmeyen (hepyeşil) bitkilerdir ama yaprak döken bazı türleri de vardır. Çok ağır büyüyen çobanpüskülleri, en çok 8 m. kadar boylanabilirse de 15 m. boylanan ve ağaç haline gelen birkaç türü de saptanmıştır. Kuzey Anadolu bölgemizde doğal örnekleri görülen bitki, özellikle pek dekoratif özellikler taşıyan yaprakları nedeniyle bahçelerimizde yetiştirilmektedir. Bu yaprakları genellikle sert dokulu, kenarları dikenli dişli ve tür-lerine göre koyu yeşil, sarı, gümüşi ya da ala-calı renklerde olur. İlkbahar mevsiminde ya da yaz başlarında açan beyaz veya yeşil renkli küçük çiçekleri gösterişsizdir. îkievcikli olan, yani erkek ve dişi çiçekleri ayrı ayrı bitkilerde yer alan çobanpüsküllerinin dişi çiçekleri sonbaharda olgunlaşınca kırmızı, turuncu ya da sarı renkli meyveler verir. Kuşlar yemezse bu meyveler kış sonuna kadar bitkinin üzerinde kalabilir. Çobanpüskülleri çok ağır büyüdükleri, tam gölge yerlerde yetiştirilebildiği; çit, sınır veya bordür oluşturmada ya da 4-5 m. kadar boylanır. Ama, isteklerine çok uygun yerlerde en çok 12 m. kadar uzayabilir. Çobandeğnekleri bahçelerimizde yukarda denildiği gibi çirkinlikleri ivedi olarak gizlemek üzere duvar, kameriye, pergola, kurumuş ağaç, çit, vb’ye sardırılmak üzere yetiştirilir. Duvarlara sardırılırken bitkinin altına ve duvarın yüzeyine gelmek üzere kümes teli serilmesi yararlı olur. Çobanpüskülleri toprağı örtmede kullanılabildiği için makbul sayılıp süs bitkisi olarak yetiştirilir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Çobanpüskülleri bol güneşli, yarı ya da tam gölge ortamlarda iyi gelişir. Ancak, alacalı yapraklı olanlarının bu özelliğini yitirmemesi için bol güneşli yerlere dikilmesi gerekir. Toprak tipi konusunda seçici değildir. Ağır gelişerek piramit biçimini alan çobanpüskülleri sertçe budanmaya yatkındır. Bu nedenle istenirse ilkbaharda özel biçimler verilerek budana- bilir. Üretimleri 7,5-10 cm. uzunluktaki gövde çeliklerinin yaz mevsiminde soğuk yastıklara daldırılmasıyla sağlanır. Çit oluştururken ço- banpüskülü bitkileri 60 cm. arayla dikilir. ÖNEMLİ TÜRLERİ İ. aquifolium (Gerçek çobanpüskülü): Kökeni Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika olan bu tür, ülkemizde de yaygın olarak yetişmektedir. 8 m. kadar boylanarak piramit biçimli bir çalı ya da ağaççık haline gelir. Yumurtamsı