Cedrus türleri SEDİRAĞAÇLARI

Ç amgiller familyasındandır. Günümüzde Kuzey Afrika, Lübnan, Kıbrıs, Hima- ıayaıar, Nepal ile ülkemizin Güney bölgelerindeki doğal ortamlarında yaşayan Cedrus cinsi iğne(ibre)yapraklı ve kozalaklı görkemli ağaçların 4 türü bulunmaktadır. Ancak, bunlardan pek çok kültür çeşidi elde edilmiştir. Doğal türleri ile kültür çeşitleri bahçelerimizi süslemek üzere yetiştirilen sedirler, kışın yapraklarını dökmeyen (hepyeşil), uzun ömürlü ve iri gövdeli ağaçlardır. Gençken dik piramitsi yapıda olmalarına karşın, yaşlandıkça tacı yayvan ve düzensiz bir şekil kazanır. Türlerine göre 40-50 m. kadar boylanan sedirlerin gençken koyu gri renkli, ince ve pürüzsüz olan kabuğu, ağaç yaşlandıkça çatlaklı ve pürüzlü bir görünüm alır. Toprak yüzeyinden başlayarak dallanan ve görkemli bir görünüme kavuşan sedir ağaçlarının yaprakları iğne biçiminde, sert ve üç köşelidir. Dallarda rozet ya da sarmal biçimde sıralanmış olan yaprakları, altı yıl süreyle ağaçların üzerinde kalır. Bitkinin fıçı biçimindeki yeşilimsi ya da morumsu renkli dişi kozalakları olgunlaştığında yağmurların etkisiyle dağılır ve tohumları çevreye yayılır. Doğal sedirler büyük boyutları yüzünden ancak geniş bahçelere ekilebilir ve görkemli örnek vurgulama bitkisi olur. Ama bodur çeşitleri dar bahçelerde yetiştirilebilir. Bahçelerde kap içinde tutulan ve çok bodur kalan çeşitleri de vardır. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Sedir ağaçları, ılıman bölgelerin bol güneşli ve aydınlık ortamlarının bitkisidir. Derin, organik madde yönünden zengin (bitek) ve suyu iyi akıntılı (süzek) toprakları sever, fazla nemden hoşlanmaz. Sedir ağaçlarının üretimi, tohumlarıyla ya da C.deodora (Hima- laya sediri) türünün anaçlarının aşılanmasıyla gerçekleştirilir. TÜRLERİ C. libani (Lübnan ya da Toros sediri): Ülkemizde Toros dağlarında yetişen doğal türdür. 1000-1200 m. yükseltilerde karaçam, dişbudak ve meşelerle karışık olarak orman oluşturur. 40 m. kadar boylanabilen bu türe halk arasında Katranağacı da denilir. C. brevifolia (Kıbrıs sediri): Anayurdu Kıbrıs’ın Baf dağlarıdır. Lübnan sedirine benzer. C. atlantica (Atlas sediri): Kökeni Afrika anakarasının kuzeyi olan bu sedirler, günümüzde Fas ve Cezayir’deki Atlas dağlarında yetişmektedir. 35-40 m. kadar boylanabilir. Ma- vimsi-yeşil renkli iğneyapraklıdır. C. deodora (Himalaya sediri): Kökeni Hima- laya dağlarındaki Nepal bölgesidir. 50 m. kadar boylanabilen en görkemli sedir türü bu- dur.