ÇARKİFELEKLER Diğeradları Fınldakçiçeği, Saatçiçeği)

 (Diğer adlan: Fınldakçiçeği, Saatçiçeği) arkıfelekgiller familyasının örnek bit-kileridir. Kökeni Amerika anakarasının tropikal bölgeleri olan Passiflora cinsi ağaççık, tırmanıcı ya da otsu formdaki bitkilerin 400 kadar türü bulunmaktadır. Bu bitkilerin çiçekleri Batı dünyasında Hz. Isa’nın yaşadığı son saatler ile o sırada çektiği acıların simgesi sayılır; bitki bazı Batı dillerinde acı çekme anlamına da gelen passion sözcüğüyle adlandırılır. Tür ve çeşitlerine göre, en çok 9- 12 m. kadar boylanabilen çarkıfelekler, ge-nellikle yapraklarını dökmeyen (hepyeşil) bitkilerdir. Almaşık dizili, çok parçalı, koyu yeşil renkli yapraklarının kenarları dişli veya düz olur. Tırmanıcı türlerinde sülükleri de bulunan çarkıfeleklerin yaz aylarında 5- 15 cm. genişlikte açan tabak biçimindeki iri çiçeklerinin en ilginç özelliği, erkek organla-rı ile taçyaprakları arasındaki ipliksi uzantılarıdır. Türlerine göre beyaz, mavi, firfiri (mora çalan kırmızı), mor ve beyaz renkte olan bu çiçekler olgunlaştığında, sıcak iklimlerde yetişen bazı türlerinde 5-8 cm. kadar uzunlukta, içinde bitkinin tohumları bulunan sarı ya da mor renkli yenilebilir meyveleri verir. Çarkıfelek bitkileri pek hızlı ve sağlıklı olarak gelişir, çok bol sayıda yaprak verir. Bu nedenle bahçelerimizde otsu türleri yer örtücü, tırmanıcı türleri egzotik görünüşlü asma ya da fon bitkisi olarak değerlendirilir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Çarkıfelekler, sıcak ve ılıman iklimlerin bitki-sidir. Soğuk yörelerde yalnızca kapalı mekân-larda gelişebilir. Bol güneşli ve sıcak ortamları seven çarkıfelekler, toprak tipi konusunda seçici değildir. Bu nedenle her türlü toprakta yetiştirilebilir. Ancak, dikildiği toprağın or- Çarkıfelek, meyveleriyle (Passiflora caerulea) ganik madde yönünden zengin (bitek) olması, bitkinin bolca sulanması ve düzenli olarak gübrelenmesi gerekir. Çarkıfeleklerin kırılmış, kurumuş ve şekli bozulmuş sürgünleri ile yaşlanmış dallarının kesilerek bitkinin her yıl birkaç kez şekil ve gençleştirme budamasına tâbi tutulması da çok önemlidir. Çarkıfelekler tohumuyla ya da gövde çeliklerinin daldırılma-sıyla çoğaltılır. ÖNEMLİ TÜRLERİ P.caerulea (Mavi çarkıfelek): Kökeni Güney Amerika olan bu tür 7,5 m. kadar boylanabilir. Mavi-mor renkli çiçeklerini temmuzdan başlayarak açan, havalar sıcak ve güneşli gittiği yıllarda sonbahara kadar çiçekli kalan bit kinin çiçeklerinden, ılık yörelerde sarı renkli yenilebilen meyveler oluşur. Dikildiği yerlerde çok güzel bir fon oluşturan bu bitkinin, güneş gören doğu, güney ya da batı yönüne bakan duvar önlerine dikilmesi doğru olur. P.incarnata: Kökeni ABD’nin doğu bölgeleri olan bu tür, 2 m. kadar boy atabilir. Beyaza yakın pek soluk mor renkli çiçeklerini yaz mevsiminde açar ve sarı renkli meyveler verir.