Acacia türleri AKASYALAR

K üstümotugiller familyasmdandır. Kökeni Afrika, Avustralya ve Amerika anakaralarının tropikal ve sıcak bölgeleri olan Acacia cinsi, kış mevsiminde yapraklarını döken ya da yaprak dökmeyen (hepye-şil) ağaç, ağaççık, çalı ve tırmanıcı bitkilerin 1000’i aşkın türü bulunmaktadır1'1. Bu tür-lerdeki bitkilerin birçoğunda yeşilin çeşitli tonlarında, ikili tüysü bileşik yapraklar bulunur. Yani, bitkinin bileşik yaprağını oluşturan yaprakçıkların her biri, gene minik yap- rakçıklarm birleşmesiyle oluşmuştur. Ancak mızrak ya da yumurta biçimli yaprakları olan akasyalar da vardır. Akasyaların çoğunun, kış sonunda ya da ilkbaharda salkımlar oluşturarak açan hoş kokulu küçük çiçekleri, sarı rengin çeşitli tonlarında olur. Bu çiçekler olgunlaşınca, bezelye bitkisininkine benzeyen yeşil renkli, bazen üzeri kırmızı veya mor renkli lekeler taşıyan badıç halindeki meyveler verir. Akasyalar, isteklerine uygun iklimi olan yörelerdeki bahçelerde sınır ve bordür- lerde ya da tek tek veya gruplar halinde örnek vurgulama bitkisi olarak yetiştirilir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Akasyalar, iklimi sıcak ve ılık olan yörelerin duyarlı bitkileridir. Ülkemizde Güney Ege ve Akdeniz bölgelerimizin kıyı kesimlerinde yetiştirilmeleri uygun olur. Daha serin olan yörelerde, yarı dayanıklı akasya türleri, güneş gören sıcak duvar önlerine dikilebilir. Akasyalar bol güneşli ve soğuk rüzgârlardan korunmalı ortamları sever. Orta biteklikte ve pH’ı nötr ya da asitli olan topraklarda iyi gelişir. Genellikle akasya türleri sertçe budamadan kötü etkilenir. Bu nedenle uç alma denilen yöntemle veya kırılmış, kurumuş, hastalanmış ve şekli bozulmuş dallarının kesilip çıkarılması şeklindeki bir budama yeterli olur. Üretimleri, ya ilkbahar mevsiminde 18 derece ve yukarısındaki sıcaklıklarda ılık su içinde şişene kadar bekletilmiş tohumlarının ekimiyle ya da yaz mevsiminde alman yarı odunsu çeliklerinin daldırılmasıyla yapılır. ÖNEMLİ TÜRLERİ A.cyanophylla( Kıbrıs akasyası): Kökeni Avus-tralya anakarası olan bu tür, 4-6 m. kadar boylanabilir. Ülkemizde Ege ve Akdeniz böl-gelerimizde sıkça yetiştirilir. Almaşık dizili, mızrak biçimli, koyu yeşil renkli yaprakları; ilkbaharda salkımlar halinde açan altın sarısı renkli küçük çiçekleri vardır. Bu ağaççıklar erozyonu ve kum tepelerinin kaymasını önlemede yararlı olur. Ancak pek gevrek olan dalları sert fırtınalarda kolayca kırılabilir. A.dealbata (Gümüşi akasya=Mimoza): Kökeni gene Avustralya anakarası olan bu tür, 15 -30 m. kadar boy atabilir. Gümüşi yeşil renkli bileşik yapraklan ile ilkbaharda salkımlar halinde açan hoş kokulu küçük ve sarı renkli çiçekleri vardır. Bu ağaçlar İstanbul’da ada-larda sıkça yetiştirilir. (*) Yazarın notu:Bu sayfada vermiş olduğumuz bitkiler gerçek akasyalardır. Bir de, ileri- ki sayfalarda tanımını vereceğimiz Robinia cinsi, asıl adı Salkımağacı olan yalancı akasyalar vardır ki, bunlara da halk arasında yanlışlıkla Akasya denmektedir.