Rosmarinus officinalis BİBERİYE (Diğer adlan: Hasalban, Kuşdili)

B allıbabagiller familyasındandır. Anayurdu Akdeniz Havzası olan, ülkemizin Ege ile Akdeniz bölgelerinde doğal olarak yetişen ve bahçelerimizde süs bitkisi olarak ya da önemli şifalı etkilerinden yararlanılmak üzere yetiştirilen bir bitkidir. Pek çok ülkenin edebiyatında bağlılık ve anıların simgesi olarak yer alan biberiye bitkisi (Rosmarinus officinalis)1-2 m. kadar boy atabilir. Kış mevsiminde yapraklarını dökmeyen yani hepyeşil kalan biberiye, çalı görünüşlü bitkilerdendir. Dikine gelişen sürgünleri vardır. Karemsi kesitli olan bu sürgünler ilk yılında yeşilken ikinci yılında odunsulaşır. Bitkinin yaklaşık 2 cm. uzunluktaki iğne görünüşlü, pek hoş kokulu yapraklarının üst yüzeyi parlak yeşil ve alt yüzeyi açık gri renklidir. Bu yapraklar içe doğru kıvrık olur. Biberiyenin yaz başla-rından sonbaharın ortalarına kadar bol bol açan çiçekleri, açık pembemsi mavi ya da ef-latun rengindedir. Bu çiçeklerin olgunlaşma- R.orientale(îtüzümü): Ülkemizde sıkça yetişen ve dikensiz olan bu tür, 2 m. kadar boy atabilir. Turuncu renkli meyveleri kimi yörelerimizde yenmektedir. R.sanguineum:Kökeni Kuzey Amerika olan bu tür, 1-2 m. kadar boylanabilir. İlkbaharda boru biçimli, pembemsi kırmızı renkli, gösterişli çiçekler açar. Sonbaharda siyah-mavi meyveler verir. A Dikkat: Çam ağaçlarında kabarcık pası hastalığına neden olan bazı mantarlara ara- konaklık ettiğinden, bektaşiüzümleri çam ağaçlarının yakınına dikilmemelidir. Biberiye sıyla meydana gelen tohumları küçük ve sa- rı-kahverengi olur. Biberiyeler bahçelerimizde çok iyi çit ya da bordür bitkisi işlevi yapar. Bitkinin bazı bodur çeşitleri de elde edilmiş olup bunlar toprağı örtücü olarak değerlendirilebilir. Ayrıca biberiyeler, kayalık bahçelerde yetiştirilmeye pek uygun olan bitkilerdendir. İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ Biberiye bitkisi sıcak ve ılık ortamları, bol güneşli yerleri sever. Ancak hafif gölgelik yerlerde de yetiştirilebilir. Suyu iyi akıntılı (süzek) olması koşuluyla, yetiştirileceği toprağın tipi konusunda seçici değildir. Kuru ve organik madde yönünden zayıf (yani bitek olmayan) topraklarda bile iyi gelişir. Biberiye bitkisine, ilkbahar başlarında şekil vermek üzere hafif bir budama uygulanabilir. Bitkinin çoğaltılması tohumlarıyla yapılabilir ama bu, sonuç almak için oldukça uzun zaman geçmesini gerektiren bir işlemdir. Bunun yerine sonbaharda bitkiden alman 15-20 cm. uzunluktaki odunsu gövde çeliklerinin toprağa daldırılmasıyla üretimi gerçekleştirilir. Biberiyelerle çit oluştururken fidelerinin sıra üzerinde 60’ar cm. aralıklarla dikilmesi gerekir. ÇEŞİTLERİ Yukarda belirtildiği gibi biberiye bitkisinin, toprak örtücü olarak değerlendirilmesinde kullanılan bazı çeşitleri de elde edilmiştir: Bunlardan Rosmarinus officinalis ‘Prostrate’ çeşidi, toprağın üzerine yatarak uzar. 15 cm. kadar boy atabilir. Oldukça duyarlı bir bitki olduğundan bu çeşidin don olayını pek yaşamayan sıcak ya da ılık yörelerde yetiştirilmesi gerekir.